Truy cập nội dung luôn
SỞ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TỈNH QUẢNG NGÃI

LÀNG AN HẢI

18/02/2014

Làng An Hải ngày nay là xã An Hải thuộc huyện đảo Lý Sơn, là một làng quê còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của người Việt trong quá trình di cư vào phía nam khai phá định cư. Qua thư tịch và phả hệ của một vài dòng họ tiền hiền ở An Hải cho biết, làng An Hải được người Việt khai phá định cư vào đầu thế kỷ XVII (khoảng năm 1602) khi 7 vị tiền hiền ở vùng An Hải (nay thuộc xã Bình Châu, huyện Bình Sơn) ra đảo khai hoang lập nghiệp, định cư lâu dài. Trải hơn 400 năm khai phá và xây dựng quê hương, làng An Hải đã không ngừng bồi đắp, giữ gìn truyền thống, tạo nên một làng còn nhiều giá trị văn hóa truyền thống khá đặc sắc ở Quảng Ngãi.

​Dù mốc thời gian ngoài Việt tiến ra đảo lập làng là đầu thế kỷ XVII, nhưng trước đó vùng đất thuộc làng An Hải là nơi cư trú của người Sa Huỳnh xưa. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện, khai quật di chỉ cư trú của cư dân Sa Huỳnh tại suối Chình (làng An Hải) kết quả thu được nhiều mộ táng bằng nồi đất và nhiều mảnh gốm thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh cách ngày nay khoảng 2000 năm. Qua nghiên cứu bước đầu các nhà khoa học đã khẳng định cư dân cổ suối Chình có sự tụ cư liên tục phát triển từ sớm đến muộn và có đời sống sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng phong phú. Và từ các hiện vật như mảnh gốm Hán, loại bình gốm hình trứng mang phong cách Trà Kiệu và đồ trang sức cho thấy cư dân suối Chình xưa đã có sự giao lưu buôn bán trao đổi và có một trình độ thẩm mỹ cao.

Theo ký ức của những cụ già cao tuổi thì làng An Hải ngày nay không khác ngày xưa mấy. Vẫn những tòa dinh miếu cổ xưa được phân bố đều khắp trong làng, những xóm nhà chìm khuất dưới rặng dừa xanh ngút ngàn được che chắn bởi dãy núi Thới Lới hùng vĩ, tạo nên một làng quê yên bình và cổ kính. Điều hết sức đặc biệt là do các vị tiền hiền là những cư dân nông nghiệp ra đảo lập nghiệp nên qua bao đời người dân An Hải vẫn coi trọng nghề làm nông nghiệp trồng hành tỏi, nên những hoạt động văn hóa tín ngưỡng biểu hiện rất rõ nét tính chất của những cư dân nông nghiệp.


Làng An Hải không những được biết đến bởi các sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, lễ hội truyền thống sôi động và hấp dẫn mà còn được biết đến bởi hệ thống di tích đình, đền, chùa, dinh miếu được phân bố khắp làng như: Dinh Tam tòa thờ tam phủ, Dinh Bà thờ thần Thiên yana, lăng Ông thờ thần Nam Hải (cá Ông), dinh Bà chúa Vàng, chùa Từ Quang, miểu Thần Nông  nhưng quan trọng và có giá trị hơn cả là cụm di tích kiến trúc ngôi Đình làng và nhà thờ tiềân hiền cùng với miếu thành hoàng làng.  Quần thể kiến trúc đình làng An Hải là một di tích kiến trúc hết sức có giá trị trong việc nghiên cứu tín ngưỡng của người Việt xưa ở An Hải nói riêng và Lý Sơn nói chung, cũng chính tại đây là nơi diễn ra những sinh hoạt lễ hội chính hàng năm của nhân dân làng An Hải.


Làng An Hải không những nổi tiếng với những giá trị văn hóa truyền thống biểu hiện qua các hoạt động sinh hoạt tín ngưỡng, hội hè mà còn nổi tiếng với những thắng cảnh thiên nhiên có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái của huyện Lý Sơn. Được hình thành do quá trình phun trào nham thạch của các núi lửa, rồi sự xâm thực của biển vào các vách núi trong thời kỳ biển tiến đã tạo nên ở Lý Sơn những cảnh đẹp hết sức kỳ thú. Đặc biệt tại làng An Hải có nhiều cảnh đẹp mà bất cứ một du khách nào khi đặt chân đến cũng phải khen ngợi.


Thắng cảnh chùa Hang - Hang Câu (di tích được Bộ VHTT xếp hạng di tích Quốc gia năm 1995): Nằm ở phía đông bắc của núi Thới Lới, trên bờ biển đẹp, chùa có tên là Thiên Khổng Thạch Tự, là kết quả của sự xâm thực của sóng biển vào núi Thới Lới tạo nên một hang động lớn ăn sâu vào núi và có dạng như hàm ếch rộng  chừng 480m2. Vòm hang cao phẳng lỳ và cong như một cánh cung, nên từ thời người Việt ra đảo định cư họ đã biết tận dụng hang động này để tạo ra một ngôi chùa đẹp để thờ Phật và phủ lên nó những sự tích, truyền thuyết để tạo thêm vẻ đẹp huyền ảo  cho thắng cảnh. Trong hang rất kín gió và yên tĩnh, vì hang sâu so với mặt đất ngoài hang chừng 3 mét. Nên khi bước vào hang hơi lạnh của hang động làm cho người rất dễ chịu và có cảm giác thanh thản lạ thường. Hiện nay tại chùa Hang là nơi sinh hoạt tín ngưỡng chính của các tín đồ đạo Phật của huyện Lý Sơn.


Thắng cảnh vũng Mù Cu: Nằm ở phía đông của làng An Hải. Vũng Mù Cu có diện tích tương đối rộng, là nơi neo đậu thuyền của ngư dân trong làng, đựơc tạo thành giữa cồn cát che chắn phía tây và hòn Mù Cu phía nam cách bờ chừng 1 km. Vẻ đẹp của thắng cảnh vũng Mù Cu được tô điểm bởi bờ vũng cong như cánh võng với những dãy nhà thấp thoáng dưới rặng dừa xanh ngát và cây phong ba tỏa bóng, che chắn vươn cành ra biển. Trên bờ vũng Mù Cu còn tồn tại nhiều di tích lịch sử và kiến trúc tín ngưỡng như: Nhà Pha - nơi giam giữ những người cộng sản ở Lý Sơn và cây đèn biển (đèn pha) cao 50m được xây dựng từ thời Pháp thuộc, đêm đêm chiếu sáng dẫn đường cho tàu thuyền qua lại trên biển. Cách nhà Pha chừng 1km, gần cồn cát chắn sóng tự nhiên của vũng phía tây là dinh thờ cá Ông (Đông Hải lăng) được xây dựng vào năm 1823 để thờ cá Ông của ngư dân trong làng và cách lăng Đông Hải về hướng đông chừng 500m là lăng thờ thần Thiên Yana. Sự kết hợp giữa vẻ đẹp thiên nhiên độc đáo với một số di tích có giá trị lịch sử - văn hóa tại vũng Mù Cu đã tạo nên một thắng cảnh đẹp, thơ mộng, tô điểm thêm vẻ đẹp cho làng quê An Hải.


Thắng cảnh hang Cò: hang Cò thuộc xóm Tây xã An Hải. hang Cò được tạo nên bởi sự xâm thực của biển vào thềm lục địa, tạo nên những hang động nhỏ để loại cò cư trú nên người dân thường gọi là hang Cò. Hang Cò đẹp bởi những bàn than đá nhấp nhô dưới sóng biển chỉ cách bờ vài chục mét. Những bàn than đá nhìn xa tựa như một con cua  đá nổi lên mặt biển và tiến vào bờ. Đối diện bàn than đá trên bờ là dinh Tam Tòa thờ tam phủ, thần Bạch mã thái giám và thờ thuyền đua của xóm. Dinh có kiến trúc hình chữ nhị, được xây bằng đá và vôi tam hợp trên diện tích khá rộng. Xung quanh lăng còn nhiều cây sợp và cây phong ba, thân cây to lớn, tỏa bóng mát bao trùm cả dinh thờ.


Thắng cảnh suối Chình: Đây là dòng suối cổ bắt nguồn từ lòng núi Thới Lới theo đường uốn lượn chảy ra biển, dài khoảng 1 km. Suối chình là nơi phát hiện di chỉ khảo cổ học về vết tích cư trú của cư dân cổ của người Sa Huỳnh trên đảo. Hiện nay dòng suối đã tắt nhưng nhìn thấy rất rõ mảng màu xanh của lòng suối uốn lượn từ chân núi Thới Lới ra đến tận mép bờ biển khá đẹp.


Làng An Hải qua bao đời tụ cư sinh sống của cư dân Việt từ vùng Bắc bộ vào Quảng Ngãi và tiến ra đảo Lý Sơn đã lưu giữ nhiều giá trị văn hóa cổ truyền của người Việt. Những giá trị văn hóa còn lưu giữ tại làng An Hải ngày nay còn được tăng thêm giá trị khi người Việt ở làng An Hải xưa đã biết tiếp thu chọn lọc vốn văn hóa của người Chămpa để phục vụ cuộc sống mưu sinh tại vùng đất mới, làm phong phú thêm vốn văn hóa của mình.  Điều đó minh chứng cho sự đan xen, hòa hợp nhau giữa 2 nền văn hóa Chămpa - Đại Việt một cách nhuần nhuyễn tại một làng quê hải đảo.



Phan Đình Độ  

 

Thống kê truy cập

Số lượt truy cập: 362

Tổng số lượt xem: 22327

Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch | Cổng thông tin điện tử Quảng Ngãi

Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi

Điện thoại: 0255.3822716. Email: svhtt@quangngai.gov.vn

Địa chỉ: 105 Hùng Vương - Thành phố Quảng Ngãi